Ik wil het wel, maar ik doe het niet

OVER DE INVLOED VAN ANDEREN OP HET WEL OF NIET DRAGEN VAN EEN MONDKAPJE

De persoonlijke ervaringen van een gedragsexpert

Toen ik eind mei voor het eerst weer een dag naar kantoor ging, besloop mij op het station een ongemakkelijk gevoel. Ik had een mondkapje bij me, maar zodra ik om mij heen keek, zag ik dat niemand die droeg. Dan laat ik het ook nog even, dacht ik. Het was ook nog wel erg rustig in de trein…

MONDKAPJES VERPLICHT

In de ochtend van 2 juni las ik tijdens mijn ontbijt in de Volkskrant dat reizigers nu opeens wel netjes een mondkapje dragen. Nadelen zijn er natuurlijk: je bril beslaat en even wat eten of drinken is lastiger. Maar dat het dragen van een mondkapje nu verplicht is, heeft ook een positief effect, gaf een dame aan in het artikel. “Daarvoor leek het het net alsof je een statement wilde maken met een mondkapje, nu is niemand met zo’n ding meer een vreemde eend in de bijt.”

Precies dit gevoel ervaarde ik ook toen ik even later op het station stond. Iedereen draagt het mondkapje. Dit keer had ik me zonder mondkapje onprettig gevoeld (nog los van het feit dat ik me aan de regels wil houden).

We willen graag uniek zijn, maar buiten de groep vallen? Liever niet. Hoe komt dit toch?

 

CONFORMISME

Het psychologische mechanisme hierachter heet conformisme. Binnen een groep heerst conformiteitsdwang. Dit is de dwang tot aanpassing aan opvattingen en gedragingen die binnen een groep heersen. Wij voelen de drang om ons aan te passen aan de groep omdat we sociale wezens zijn. We willen graag bij de groep horen. Wanneer we ons niet aanpassen lopen we het risico om buiten de groep te worden gezet. Dit geldt bijvoorbeeld voor een groep collega’s of vrienden, maar ook voor een groep reizigers op het station. Niemand om mij heen draagt een mondkapje? Dan ik ook niet, want ik wil niet opvallen. Draagt iedereen om mij heen een mondkapje? Dan ik ook, want ik wil niet opvallen.

CONFORMISME

Het psychologische mechanisme hierachter heet conformisme. Binnen een groep heerst conformiteitsdwang. Dit is de dwang tot aanpassing aan opvattingen en gedragingen die binnen een groep heersen. Wij voelen de drang om ons aan te passen aan de groep omdat we sociale wezens zijn. We willen graag bij de groep horen. Wanneer we ons niet aanpassen lopen we het risico om buiten de groep te worden gezet. Dit geldt bijvoorbeeld voor een groep collega’s of vrienden, maar ook voor een groep reizigers op het station. Niemand om mij heen draagt een mondkapje? Dan ik ook niet, want ik wil niet opvallen. Draagt iedereen om mij heen een mondkapje? Dan ik ook, want ik wil niet opvallen.

ZELFS IK?

Hoe belangrijk ik het ook vind om het goede te doen in deze coronacrisis: voor mij was niet willen opvallen blijkbaar een reden om het mondkapje eerst niet en later wel te dragen. Ik vind het confronterend dat ik me zo heb geconformeerd aan de groep. Ik liet dat dus voorgaan op veiligheid. En door mijn beroep als gedragsexpert herken ik dit mechanisme ook nog eens.

 

‘SPARK ATTRACTION’

Inmiddels (ontwikkelingen gaan heel snel in deze tijd) is het dragen van een mondkapje in het OV voor mij routine geworden. De groep van medereizigers heef hier (onbewust) aan bijgedragen. Daarbij hebben we uiteraard geen keuze, een mondkapje dragen in het OV is nu verplicht en het enige juiste om te doen. Behalve dat je met het dragen van het  mondkapje je medemens helpt, is er wellicht nog een ander voordeel. Uit recent Canadees onderzoek is gebleken dat mensen aantrekkelijker worden gevonden wanneer de helft van hun gezicht bedekt is: ‘less information sparks more attraction’  ;).

Geschreven door Marije Hofland, gedragsexpert bij Duwtje

Bronnen:
  1. Volkskrant. (2020, 2 juni). Het voelt als Oud & Nieuw, zoveel zin heb ik erin. Geraadpleegd op 2 juni 2020, van https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/heropening-horeca-voelt-als-oud-en-nieuw-zoveel-zin-heb-ik-erin~bdd832ca/
  2. Smith, E. R., Mackie, D. M., & Claypool, H. M. (2015). Social psychology (4th ed.). Psychology Press.
  3. Persaud, R., Bruggen, Peter. (13 mei 2020). The Psychology of Wearing a Face Mask. Geraadpleegd op 3 juni 2020, van https://www.psychologytoday.com/us/blog/slightly-blighty/202005/the-psychology-wearing-face-mask