HOE KAAPSTAD IEDERE INWONER MEE KREEG IN HET BESPAREN VAN WATER

En waarom naming en shaming een risicovolle gedragstechniek is

DUWTJE IN KAAPSTAD UPDATE #2

 

 

Ik spot een tekst die ik twee keer moet lezen
voordat ik geloof wat er staat: if it’s yellow, let it mellow.

Zojuist lag ik nog op mijn strandbedje naar een knetterblauwe zee te kijken. Het was bloedheet, dus de waterfles week niet van mijn lippen. Maar van liters water moet je uiteindelijk altijd naar de wc, dus haastte ik me naar het publieke toiletgebouw (die trouwens onverwacht schoon bleek, godzijdank). If it’s yellow, let it mellow. 

AFTELLEN NAAR DAY ZERO

Gefascineerd start ik een google search en leer dat de watercrisis in Kaapstad in januari 2018 een hoogtepunt bereikte toen de overheid officieel ging aftellen naar Day Zero. Binnen 3 maanden zou het water, tot de laatste druppel, helemaal op zijn. 90 dagen totdat de kraan een functieloze accessoire in de keuken was. Moeilijk voor te stellen als je net uit een vliegtuig bent gestapt en het Nederlandse weer nog vers in je geheugen zit.

Er werd van alles gedaan om Day Zero te voorkomen: de wetgeving werd aangepast en grootschalige campagnes op touw gezet. Ook werd de Water Map geïntroduceerd (zie afb. onderaan). Een gedragscampagne bestaande uit een kaart waarop het waterverbruik van elk huishouden in de stad te zien was. Nieuwsgierig naar het waterverbruik van de buren? Er waren geen geheimen meer voor elkaar. Een sterke manier om sociale bewijskracht toe te passen.

 

NAMING EN SHAMING:
EEN RISICOVOLLE TECHNIEK GOED TOEGEPAST

 

Tegelijkertijd werden ook de water verspillende huishoudens zichtbaar: het zogenaamde naming en shaming. De huishoudens die te veel water verbruikten kregen een grijze stip in plaats van een groene stip. De overheid verwierp hierbij het idee een rode stip te gebruiken, om zodoende meer focus te leggen op de huishoudens die het wél goed deden. Wellicht een slimme zet want naming en shaming is een risicovolle gedragstechniek, en wel om twee redenen. Ten eerste werkt naming en shaming niet wanneer er geen reputatieverlies aan verbonden zit of de nadelige consequenties minimaal. Ten tweede kan het mensen ook ontmoedigen. Zo werden onder de maat presterende leraren van een Britse school publiekelijk geregistreerd in de hoop dat ze beter hun best zouden doen. Het resultaat was echter dat de leraren gedemotiveerd raakten. “We kunnen het toch nooit goed genoeg doen.”. Naming en shaming is dus enkel effectief wanneer het gewenste gedrag haalbaar is én wanneer er reputatieverlies aan verbonden zit. De Water Map voldeed aan beide voorwaarden en was, niet geheel verassend, een groot succes.

Al snel volgden er burgerinitiatieven en lanceerden restaurants en bedrijven hun eigen campagnes. Waarvan ‘If it’s yellow, let it mellow’ er één was. Werkelijk iedereen deed het maximale om Day Zero te voorkomen. Niet standaard elke dag douchen werd de nieuwe norm en een wekelijkse update van de waterstand werd net zo vaak besproken als dat wij Nederlands het over het weer hebben.

Day Zero is nooit gekomen.

De campagnes waren zo succesvol dat de bedreiging van een waterloos Kaapstad verdween. Twee jaar na dato durf zelfs ook ik niet langer dan een minuut te douchen. En if it’s yellow, let it mellow? Tja, ik heb de WC toch maar gewoon doorgetrokken.

 

Mede-oprichter Joyce Croonen is 3 maanden in Kaapstad. Zoekend naar kansen voor gedragsverandering in Zuid Afrika,
houdt ze ons op de hoogte van de nieuwe inzichten en inspirerende voorbeelden die ze onderweg tegenkomt. 

Vragen of ideeën? Stuur een mailtje!
joyce@duwtje.com

 

× Stel hier je vraag!