“Dat overkomt mij toch niet”

HOE VERANDER JE RISICOVOL GEDRAG?

 

Bovenstaande quote is een veelvoorkomende reactie wanneer we geconfronteerd worden met informatie over risico’s. Brand in huis? Dat gebeurt alleen bij anderen. Ergens weet je wel dat het risico bestaat, maar je kunt het je niet voorstellen dat het jóu overkomt. De kans dat je je gedrag verandert om het risico te verkleinen, is dan ook klein. 

We kwamen dit ook tegen in een project over valpreventie onder vrachtwagenchauffeurs. De chauffeurs die wij spraken hadden het idee dat ze geen risico liepen om tijdens het laden en lossen te struikelen of te vallen. Ze hebben immers genoeg kennis en vaak ook veel werkervaring om dit goed in te schatten, “Ik werk al 20 jaar als chauffeur en heb nog nooit een ongeluk gehad.” We hadden al snel door; deze lage risicoperceptie verlaagt de kans dat chauffeurs extra actie ondernemen om valincidenten te voorkomen. Maar welke factoren zorgen er dan voor dat ze wél bereid zijn om in actie te komen?

Maddux en Rogers ontwikkelden hiervoor de Protection Motivation Theory (1). Zij stellen dat de intentie om onszelf te beschermen tegen risico’s in grote lijnen afhangt van onze beoordeling van het risico enerzijds en van de voorgestelde maatregel anderzijds.

 

BEOORDELING VAN HET RISICO 

We beoordelen risico’s op basis van een wisselwerking tussen een inschatting van onze kwetsbaarheid en ernst van het risico en de mogelijke beloningen die samen gaan met risicovol gedrag. Met andere woorden: hoe groot is de kans dat ons iets overkomt en hoe ernstig zijn dan de gevolgen? Wanneer beide hoog zijn, zijn we meer gemotiveerd om onszelf te beschermen. Daarnaast spelen de ervaren beloningen van het risicovolle gedrag een rol. Is het risicovolle gedrag bijvoorbeeld gemakkelijker of goed voor ons imago?

 

BEOORDELING VAN DE MAATREGEL 

Naast het risico beoordelen we ook de maatregel die geboden wordt. Dit doen we op basis van wat men binnen de psychologie response efficacy noemt; in hoeverre denken we dat deze maatregel écht zorgt voor een verlaagde kans dat ons iets overkomt? Dit combineren we met onze ervaren self-efficacy; in hoeverre ben ik in staat om de maatregel uit te voeren? Als laatst spelen de ervaren kosten van de maatregel een rol. Wat zijn de ervaren financiële kosten, moeite, tijd en inspanning die nodig zijn om de maatregel uit te voeren? We zijn eerder geneigd om preventieve actie te ondernemen als beide vormen van efficacy hoog zijn en de kosten van de maatregel laag worden ingeschat.

De intentie om onszelf te beschermen hangt in grote lijnen dus af van hoe we het risico en de voorgestelde maatregel beoordelen. Wil jij risicovol gedrag veranderen? Zoek dan uit hoe jouw doelgroep het risico en de maatregel beoordeelt zodat je weet aan welke knoppen je moet draaien om het gedrag te veranderen.

Bron:

1.  Maddux, J. E., & Rogers, R. W. (1983). Protection motivation and self-efficacy: A revised theory of fear appeals and attitude change. Journal of experimental social psychology, 19(5) 469-479.

Auteur: Ruben Dummer

× Stel hier je vraag!