BIEDEN VINKJES EEN UITWEG UIT HET GEZONDE KEUZE - DOOLHOF?

Maart 2016 leek in het teken te staan van gezondheid en gezonde voeding. De vernieuwde Schijf van Vijf werd gepresenteerd, er kwam kritiek op het Bewuste Keuze-vinkje, we ontdekten nieuwe inzichten over het formuleren van keurmerken en foodbloggers zorgden ervoor dat de nieuwe campagne van Appelsientje geannuleerd werd. Onze samenleving is er maar druk mee, gezond leven en eten. Toch lijkt de een gezonde leefstijl (nog) niet voor iedereen weggelegd en hebben vinkjes die daarbij moeten helpen nog niet altijd effect.  Wat gaat er mis?

We hebben niet altijd tijd of zin om een gezonde maaltijd te bedenken en het gigantische aanbod in de supermarkt maakt het er ons niet makkelijker op. Het helpt al helemaal niet als er misleidende termen op producten staan, wat dacht je van light pindakaas met 451 % meer suiker dan normale pindakaas? Of van de reclame van Appelsientje, waarin 1 glas van hun sinaasappelsap ten onrechte werd vergeleken met 1 stuk fruit? De Bewuste Keuze- en Gezonde Keuze- vinkjes zijn mede bedacht om ons te helpen met het maken van écht gezonde keuzes, een makkelijk vindbaar en beperkter aanbod dat voldoet aan de eisen uit de Schijf van Vijf. Dachten ze. 

 

 

Uit onderzoek van de consumentenbond blijkt namelijk dat vrijwel niemand weet waar de twee vinkjes betrekking op hebben en dat ook deze vinkjes weer misleidend werken. Zo staat het blauwe vinkje voor de beste keuze binnen een productgroep die je als extraatje neemt, zoals ijsjes en snoep. Een Bewuste Keuze – vinkje op een snack, nogal verwarrend voor iemand die zich niet uitgebreid heeft ingelezen in de vinkjes-literatuur. Daarnaast moet de fabrikant betalen voor het vinkje om mee te kunnen doen. Het gevolg: op een gezond(er) product van het ene merk staat wel een vinkje, terwijl dat ontbreekt op een vergelijkbaar product van een ander merk. Weg met die vinkjes, stelt de Consumentenbond.

Twee jaar later Na een campagne en juridische procedure kreeg de Consumentenbond hetzelfde jaar nog gelijk. Vanaf 19 oktober 2018 worden er geen verpakkingen met het Vinkje meer geproduceerd.

Kies dit niet!

Afgelopen maand kwam ook nog eens naar voren dat negatieve duurzaamheidskeurmerken effectiever zijn om keuzes te beïnvloeden dan positieve. We zijn namelijk eerder geneigd slechte dingen te vermijden in plaats van op zoek te gaan naar goede dingen. Net als een negatief energielabel op je nieuwe huis, liever niet. Leuk bedacht al die goedkeurende stempels dus.  Zou het ook zo werken voor gezonde keuzes? Geen Bewuste Keuze Vinkje maar een kruis: doen! Toch?

Helaas moet er een niet onbelangrijke kanttekening worden geplaatst: geen enkel merk wil natuurlijk bestempeld worden als ‘ongezonde keuze’ en de supermarkt heeft ook financiële belangen. “Ik probeer al jaren om een winkelketen of een cateraar te interesseren voor een experiment, maar die houden de boot af“, aldus de onderzoeker van het experiment.